Bạn bước ra ngoài, hít thở bầu không khí oi bức và ẩm ướt, rồi đi bộ năm phút đến ga MRT. Khi cửa mở ra, bạn lập tức bị một luồng không khí lạnh và khô từ máy lạnh ập vào mặt. Bạn phải lặp lại cảnh này ba hoặc bốn lần trước khi kịp đến bàn làm việc. Đến giữa buổi sáng, đôi mắt bạn đã cảm thấy khó chịu và nặng trĩu.
Nghe có vẻ quen thuộc phải không? Nhiều người trong chúng ta coi đây là một phần của cuộc sống hàng ngày ở Singapore, một điều phải chấp nhận chứ không phải là vấn đề cần giải quyết. Nhưng nếu mắt bạn cảm thấy rát, mỏi hoặc nặng trĩu mỗi ngày, rất có thể cơ thể bạn đang cố gắng gửi đến bạn một thông điệp nào đó.
Có thể bạn đang mắc phải hội chứng khô mắt, một tình trạng ảnh hưởng đến khoảng 12% người dân Singapore. Và lối sống của chúng ta ở đây – liên tục di chuyển giữa cái nóng nhiệt đới và không gian điều hòa, nhìn chằm chằm vào màn hình cả ngày, đeo kính áp tròng từ sáng đến tối – đã tạo ra những điều kiện gần như lý tưởng để tình trạng này phát triển.
Tin tốt là một khi bạn đã hiểu rõ nguyên nhân đằng sau vấn đề này, bạn có thể tìm cách giải quyết nó.
Nóng bên ngoài, lạnh buốt bên trong: Vấn đề về mắt mà không ai nhắc đến
Singapore nằm trên đường xích đạo. Độ ẩm ngoài trời thường xuyên vượt quá 80%, và nhiệt độ dao động trong khoảng 31 đến 33 độ C trong hầu hết thời gian trong năm. Màng nước mắt của bạn – lớp màng bảo vệ mỏng giúp đôi mắt luôn thoải mái và trong suốt – thực ra lại rất thích nghi với không khí ấm áp và ẩm ướt.
Vấn đề bắt đầu ngay khi bạn bước vào trong nhà.
Hệ thống điều hòa không khí hoạt động bằng cách loại bỏ độ ẩm khỏi không khí. Các tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại, ga tàu điện ngầm và xe buýt đều duy trì môi trường trong nhà khô hơn đáng kể so với không khí bên ngoài. Các nghiên cứu đã xác nhận rằng độ ẩm trong nhà thấp có liên quan trực tiếp đến việc làm trầm trọng thêm các triệu chứng khô mắt; cụ thể, nhân viên văn phòng làm việc trong điều kiện độ ẩm thấp báo cáo mức độ khô mắt, kích ứng và khó chịu cao hơn so với những người làm việc trong môi trường có độ ẩm tốt hơn.
Một nghiên cứu khác cho thấy những người dành phần lớn thời gian ở trong nhà có khả năng tiết nước mắt kém hơn đáng kể so với những người thường xuyên ra ngoài trời. Những người tham gia nghiên cứu sống trong nhà cho biết mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng khô mắt của họ cao gấp gần hai lần so với những người tham gia sống ngoài trời.
Vì vậy, trải nghiệm hàng ngày ở Singapore khi liên tục bước từ không khí ngoài trời ẩm ướt vào những không gian được làm mát mạnh mẽ bằng điều hòa suốt cả ngày không hề vô hại đối với đôi mắt của bạn. Mỗi lần chuyển đổi đều buộc màng nước mắt phải thích nghi nhanh chóng, và theo thời gian, những tác động lặp đi lặp lại đó sẽ tích tụ lại.
Nơi tình hình thường nghiêm trọng nhất:
- Những chuyến đi làm dài trên các toa tàu MRT được điều hòa không khí mạnh
- Văn phòng không gian mở với các lỗ thông gió trên trần
- Ngồi gần máy điều hòa trong phòng họp hoặc không gian làm việc chung
- Thời gian lưu lại lâu hơn tại các trung tâm thương mại, phòng khám hoặc nhà ga sân bay
Vấn đề nhấp nháy mà bạn không hề hay biết
Đây là một điều mà hầu hết mọi người không biết: bạn chớp mắt ít hơn nhiều so với những gì bạn tưởng.
Tần suất chớp mắt bình thường là khoảng 15 lần mỗi phút. Mỗi lần chớp mắt sẽ tạo ra một lớp nước mắt mới phủ lên giác mạc, giúp giác mạc luôn ẩm ướt và được bảo vệ. Tuy nhiên, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Clinical Ophthalmology cho thấy tần suất chớp mắt có thể giảm xuống chỉ còn 5 lần mỗi phút khi làm việc tập trung trước màn hình. Công việc càng đòi hỏi sự tập trung cao độ, tần suất chớp mắt của bạn càng giảm.
Khi tần suất chớp mắt giảm đáng kể như vậy, lớp màng nước mắt sẽ bị phá vỡ nhanh hơn tốc độ tái tạo. Bề mặt mắt bị lộ ra, nước mắt bốc hơi và cảm giác khó chịu bắt đầu xuất hiện. Các nghiên cứu đều chỉ ra điều này: những người làm việc văn phòng sử dụng màn hình hơn 8 giờ mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh khô mắt cao gấp gần hai lần so với những người ít sử dụng màn hình.
Điều khiến Singapore trở thành một thách thức đặc biệt là thời gian sử dụng thiết bị điện tử không chỉ giới hạn trong văn phòng. Nhiều người vẫn tiếp tục dùng điện thoại trong lúc đi làm, kiểm tra tin nhắn trong bữa tối và thư giãn bằng các dịch vụ phát trực tuyến vào buổi tối. Đôi mắt hiếm khi được nghỉ ngơi đúng nghĩa.
Các dấu hiệu cho thấy màn hình có thể là nguyên nhân:
- Buổi sáng mắt vẫn cảm thấy bình thường, nhưng càng về chiều thì càng thấy khó chịu
- Mắt hơi mờ đi, rồi lại rõ ràng trở lại khi bạn chớp mắt
- Cảm giác khó chịu sẽ giảm bớt khi bạn nhắm mắt lại trong vài phút
- Đau đầu hoặc cảm giác nặng nề quanh vùng mắt sau những ca làm việc kéo dài
Kính áp tròng và hội chứng khô mắt: Một vòng luẩn quẩn cần phải phá vỡ
Nếu bạn đeo kính áp tròng, đôi mắt của bạn sẽ phải chịu thêm áp lực. Các nghiên cứu cho thấy những người đeo kính áp tròng có nguy cơ gặp phải các triệu chứng khô mắt nghiêm trọng cao gấp hơn ba lần rưỡi so với những người không đeo.
Kính áp tròng nằm trực tiếp trên màng nước mắt, hấp thụ độ ẩm và tạo ra một bề mặt bổ sung khiến nước mắt dễ bay hơi hơn. Điều này làm ảnh hưởng đến sự ổn định tự nhiên của màng nước mắt và làm giảm khả năng duy trì độ ẩm cho mắt suốt cả ngày. Thời gian đeo kính càng lâu, đặc biệt là trong môi trường có điều hòa không khí và việc chớp mắt ít đi do sử dụng màn hình, thì tác động này càng trở nên rõ rệt.
Nhiều người đeo kính áp tròng nhận thấy mắt họ cảm thấy thoải mái vào buổi sáng nhưng lại ngày càng đau rát và khó chịu vào buổi chiều. Nếu bạn thấy mình phải dùng thuốc nhỏ mắt dưỡng ẩm nhiều lần trong ngày, hoặc phải chuyển sang đeo kính sớm hơn vào buổi tối, có lẽ đôi mắt của bạn đang gửi đến bạn một tín hiệu đáng để lưu ý.
Những dấu hiệu cho thấy kính áp tròng của bạn có thể đang khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn:
- Cảm giác khó chịu ngày càng tăng theo thời gian, đặc biệt là vào cuối buổi chiều
- Da bị ửng đỏ hoặc kích ứng ngay cả khi đeo kính áp tròng mới
- Phải nhỏ thuốc nhỏ mắt làm ẩm mắt nhiều hơn một hoặc hai lần mỗi ngày
- Bạn thấy việc đeo kính áp tròng cả ngày trở nên khó khăn hơn so với trước đây
Khi thuốc nhỏ mắt không đủ
Hầu hết mọi người ở Singapore đều đối phó với tình trạng khô mắt theo cách tương tự: mua một lọ thuốc nhỏ mắt bôi trơn ở hiệu thuốc, để trên bàn làm việc và dùng khi cảm giác khó chịu trở nên quá mức. Đối với những trường hợp khô mắt nhẹ và thỉnh thoảng xảy ra, cách này có thể giúp giảm bớt triệu chứng.
Tuy nhiên, nếu bạn đang dùng thuốc nhỏ mắt nhiều lần trong ngày mà vẫn cảm thấy khó chịu, thì thuốc nhỏ mắt không còn giải quyết được vấn đề nữa. Chúng chỉ đang làm trì hoãn việc khám chẩn đoán chính xác mà thôi.
Hội chứng khô mắt có nhiều mức độ khác nhau. Các trường hợp nhẹ thường đáp ứng tốt với thuốc nhỏ mắt bôi trơn và một số điều chỉnh trong thói quen hàng ngày. Tuy nhiên, các trường hợp khô mắt từ trung bình đến nặng có thể kèm theo tình trạng viêm nhẹ kéo dài trên bề mặt mắt, vấn đề ở các tuyến bã nhờn dọc theo viền mí mắt làm ảnh hưởng đến chất lượng nước mắt, hoặc giảm sản xuất nước mắt. Những vấn đề này không thể được giải quyết hiệu quả chỉ bằng cách sử dụng thuốc nhỏ mắt bán không cần đơn.
Khám mắt toàn diện là cách duy nhất để xác định chính xác bạn mắc loại khô mắt nào và phương pháp điều trị nào thực sự phù hợp với tình trạng cụ thể của bạn. Việc tiếp tục tự điều trị bằng thuốc nhỏ mắt khi nguyên nhân gốc rễ là một vấn đề nghiêm trọng hơn có thể khiến tình trạng bệnh tiến triển âm thầm theo thời gian.
Bạn nên cân nhắc đến gặp bác sĩ chuyên khoa nếu:
- Bạn dùng thuốc nhỏ mắt hàng ngày mà vẫn cảm thấy khó chịu
- Bạn đã giảm bớt hoặc ngừng đeo kính áp tròng do mắt bị khô
- Thị lực của bạn thay đổi liên tục trong ngày, đặc biệt là khi nhìn vào màn hình
- Mắt bạn thường xuyên chảy nước, điều này nghịch lý thay lại có thể là dấu hiệu của chứng khô mắt
- Cảm giác khó chịu ở mắt đang ảnh hưởng đến khả năng tập trung hoặc hiệu suất làm việc của bạn
Những thay đổi nhỏ có thể mang lại sự khác biệt thực sự
Mặc dù việc khám và chẩn đoán chính xác là rất quan trọng nếu các triệu chứng kéo dài, nhưng vẫn có những biện pháp thiết thực có thể giúp giảm bớt cảm giác khó chịu trong cuộc sống hàng ngày.
Quy tắc 20-20-20 được khuyến nghị rộng rãi và thực sự hữu ích. Cứ sau mỗi 20 phút sử dụng màn hình, hãy nhìn vào một vật cách xa 20 feet trong 20 giây. Điều này giúp đôi mắt được nghỉ ngơi và khuyến khích nháy mắt một cách tự nhiên và đầy đủ. Cách này hoàn toàn miễn phí và chỉ mất vài giây.
Vị trí màn hình cũng rất quan trọng. Nếu màn hình nằm cao hơn tầm mắt, bạn sẽ phải mở to mắt hơn để nhìn lên, điều này làm tăng tốc độ bay hơi nước mắt. Đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút và cách xa tầm tay sẽ giúp giảm thiểu tình trạng này. Giảm độ sáng màn hình sao cho phù hợp với ánh sáng xung quanh trong phòng cũng rất hữu ích.
Nếu bạn làm việc trong môi trường có máy lạnh, một chiếc máy tạo độ ẩm để bàn nhỏ có thể giúp giảm bớt tác động làm khô của không khí tuần hoàn. Uống đủ nước suốt cả ngày sẽ hỗ trợ quá trình tiết nước mắt, và nếu bạn đeo kính áp tròng, việc đeo kính gọng vào những ngày phải nhìn màn hình nhiều nhất sẽ giúp đôi mắt có cơ hội phục hồi.
Những thói quen này có tác dụng. Tuy nhiên, chúng sẽ phát huy hiệu quả tốt nhất khi được kết hợp cùng với sự chăm sóc y tế chuyên nghiệp, chứ không phải thay thế cho nó, nếu các triệu chứng của bạn không chỉ xuất hiện thỉnh thoảng.
Chăm sóc mắt khô tại Trung tâm Mắt và Đục thủy tinh thể Angel Eye
Tại Trung tâm Mắt Angel Eye và Đục thủy tinh thể, chúng tôi hiểu rằng hội chứng khô mắt không phải là một bệnh lý đơn lẻ với một giải pháp duy nhất. Phương pháp hiệu quả với người này có thể không mang lại nhiều tác dụng cho người khác, chính vì vậy, chúng tôi luôn bắt đầu mỗi buổi tư vấn bằng việc đánh giá kỹ lưỡng khả năng tiết nước mắt, chất lượng màng nước mắt và tình trạng sức khỏe của bề mặt mắt của quý vị.
Bác sĩ Allan Fong có nhiều năm kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị hội chứng khô mắt, bao gồm các trường hợp liên quan đến việc sử dụng thiết bị điện tử, đeo kính áp tròng và những tác động từ môi trường sống tại Singapore. Tùy thuộc vào kết quả khám, phương pháp điều trị có thể bao gồm thuốc nhỏ mắt bôi trơn không chứa chất bảo quản được điều chỉnh phù hợp với loại khô mắt của bạn, thuốc kê đơn để giảm viêm hoặc tăng tiết nước mắt, nút bịt lỗ lệ giúp giữ lại nước mắt tự nhiên, hoặc bổ sung omega-3 đường uống để cải thiện chất lượng màng nước mắt.
Mỗi phác đồ điều trị đều được thiết kế riêng phù hợp với lối sống và tình trạng sức khỏe cụ thể của bạn. Chúng tôi cũng cung cấp dịch vụ theo dõi liên tục, bởi vì đối với nhiều người, hội chứng khô mắt là một tình trạng mãn tính, do đó cần được kiểm tra định kỳ và điều chỉnh phù hợp theo thời gian.
Nếu bạn vẫn cố gắng chịu đựng cảm giác mệt mỏi và đau nhức ở mắt, đồng thời tự nhủ rằng đó chỉ là một phần của cuộc sống hàng ngày, thì thực ra không nhất thiết phải như vậy.
Thực hiện bước tiếp theo
Những ánh mắt dò xét trên tàu điện ngầm. Cảm giác nhức mỏi sau một ngày dài ngồi trước bàn làm việc. Những chiếc kính áp tròng mà bạn khó lòng đeo được quá ba giờ chiều. Đó là những tín hiệu cảnh báo, chứ không chỉ là những bất tiện thông thường.
Hãy liên hệ với Trung tâm Mắt và Đục thủy tinh thể Angel ngay hôm nay để đặt lịch khám tổng quát về chứng khô mắt. Bởi vì tầm nhìn thoải mái và rõ ràng là điều quan trọng mỗi ngày, không chỉ vào những ngày thời tiết đẹp.Màng trên võng mạc có biểu hiện khác nhau ở mỗi người. Tại Trung tâm Mắt và Đục thủy tinh thể Angel ở Singapore, bác sĩ chuyên khoa mắt của chúng tôi, Tiến sĩ Allan Fong, sẽ kiểm tra võng mạc của bạn một cách cẩn thận để theo dõi mọi thay đổi và giúp xác định xem bạn cần điều trị hay chỉ cần theo dõi định kỳ.
TÀI LIỆU Y KHOA
- Al-Mohtaseb Z, Schachter S, Shen Lee B, Garlich J, Trattler W. (2021). Mối quan hệ giữa bệnh khô mắt và việc sử dụng màn hình kỹ thuật số. Tạp chí Nhãn khoa Lâm sàng, 15:3811-3820. PMC8439964.
- Tsubota K, Nakamura S. (1993). Hội chứng khô mắt và màn hình hiển thị video. Tạp chí Y học New England, 328(8):584. PMID: 8426634.
- Chaudhary S, Gupta KK. (2025). Ảnh hưởng của điều hòa không khí đối với các triệu chứng khô mắt: Một nghiên cứu cắt ngang sử dụng Chỉ số Bệnh bề mặt nhãn cầu. Tạp chí Phẫu thuật Sơ sinh, 14(29S):939-946.
- Mandell JT, Idarraga M, Kumar N, Galor A. (2020). Ảnh hưởng của ô nhiễm không khí và thời tiết đối với hội chứng khô mắt. Tạp chí Y học Lâm sàng, 9(11):3740. PMC7699870.
- Galor A, Kumar N, Feuer W, và cộng sự. (2020). Mối liên quan giữa môi trường trong nhà với các chỉ số về khô mắt. JAMA Ophthalmology, 138(9):971-978. PMC7333174.
- Nichols JJ và cộng sự (2008). Các yếu tố liên quan đến điều trị, vật liệu, chăm sóc và bệnh nhân trong hội chứng khô mắt do đeo kính áp tròng. Tạp chí Optometry and Vision Science, 85(8):764-772. PMC2628947.
- Kawashima M. và cộng sự (2017). Bệnh khô mắt liên quan đến kính áp tròng: Những tiến bộ gần đây trên thế giới và tại Nhật Bản. Tạp chí Nghiên cứu Nhãn khoa và Khoa học Thị giác, 58(11). DOI: 10.1167/iovs.17-21900.
- Tan LL, Morgan P, Cai ZQ, Straughan RA. (2015). Tỷ lệ mắc và các yếu tố nguy cơ của bệnh khô mắt có triệu chứng tại Singapore. Tạp chí Nhãn khoa Lâm sàng và Thí nghiệm, 43(6):544-553. PMID: 25269444.
- Craig JP và cộng sự (2023). Đánh giá và điều trị bệnh khô mắt và rối loạn chức năng tuyến Meibomian: Đề xuất khung hướng dẫn tại Singapore. Tạp chí Nhãn khoa Châu Á-Thái Bình Dương. ScienceDirect.
