Bản tóm tắt
- Bệnh tăng nhãn áp có thể xảy ra ngay cả khi áp lực mắt ở mức bình thường. Tình trạng này được gọi là bệnh tăng nhãn áp áp lực bình thường (NTG) và có thể gây tổn thương dây thần kinh thị giác.
- Áp lực mắt bình thường thường dao động từ 10 đến 21 mmHg, nhưng một số dây thần kinh thị giác lại nhạy cảm hơn với áp lực hoặc tình trạng lưu lượng máu giảm.
- Các yếu tố nguy cơ có thể bao gồm lưu lượng máu giảm, các bệnh lý mạch máu và yếu tố di truyền.
Tại sao bạn vẫn có thể bị bệnh tăng nhãn áp dù áp lực mắt ở mức bình thường
Khi mọi người nghe nói về bệnh tăng nhãn áp, người ta thường cho rằng bệnh này chỉ xảy ra khi áp lực mắt cao. Vì vậy, có thể gây nhầm lẫn khi biết rằng mất thị lực vẫn có thể xảy ra ngay cả khi chỉ số áp lực mắt của bạn dường như “bình thường”.
Tình trạng này được gọi là bệnh tăng nhãn áp áp lực bình thường (NTG). Do các triệu chứng ban đầu có thể có thể rất nhẹ, nhiều người không nhận ra mình mắc bệnh cho đến khi những thay đổi về thị lực trở nên rõ rệt.
Hiểu được cơ chế phát triển của bệnh tăng nhãn áp ngay cả khi áp lực mắt ở mức bình thường có thể giúp bạn nhận biết các dấu hiệu cảnh báo tiềm ẩn và đi khám kịp thời.
Bệnh tăng nhãn áp áp lực bình thường là gì?
Bệnh tăng nhãn áp áp lực bình thường (NTG) là một dạng bệnh tăng nhãn áp trong đó tổn thương dây thần kinh thị giác vẫn xảy ra mặc dù áp lực nhãn cầu vẫn nằm trong giới hạn bình thường. Bệnh tăng nhãn áp là một nhóm các rối loạn đa dạng ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác (bệnh lý dây thần kinh thị giác), trong đó NTG là một phân nhóm.
Các bác sĩ thường định nghĩa áp lực nội nhãn bình thường là trong khoảng từ 10 đến 21 milimét thủy ngân (mmHg). Cũng giống như một số người dễ cảm thấy lạnh hơn những người khác, một số dây thần kinh thị giác cũng nhạy cảm hơn với áp lực, ngay cả khi áp lực đó vẫn nằm trong ngưỡng bình thường.
Trong bệnh thần kinh thị giác không do tăng nhãn áp (NTG), dây thần kinh thị giác bị tổn thương mặc dù áp lực bên trong mắt không vượt quá mức bình thường. Điều này cho thấy các yếu tố khác, chẳng hạn như lưu lượng máu giảm hoặc độ nhạy cảm của dây thần kinh tăng cao, có thể là nguyên nhân góp phần gây ra tình trạng này.
Sự khác biệt về độ nhạy cảm của dây thần kinh thị giác
Một trong những lý giải cho bệnh tăng nhãn áp do áp lực bình thường là một số dây thần kinh thị giác nhạy cảm hơn với các tác động liên quan đến áp lực.
Ngay cả khi áp lực nhãn cầu của bạn “hoàn hảo như trong sách giáo khoa”, dây thần kinh thị giác của bạn vẫn có thể có cấu trúc đặc thù khiến nó dễ bị tổn thương hơn trước các tác động gây căng thẳng. Điều quan trọng là bạn cần hiểu rõ cấu trúc của đôi mắt mình và những gì chúng cần để duy trì sức khỏe.
Trong một số trường hợp, sự nhạy cảm gia tăng này xuất phát từ cấu trúc của đầu dây thần kinh thị giác. Lamina cribrosa – một cấu trúc dạng lưới có chức năng hỗ trợ, nơi các sợi thần kinh thoát ra khỏi mắt – có thể mỏng hơn hoặc dẻo dai hơn.
Điều này khiến nó kém chịu lực cơ học hơn, ngay cả ở mức áp lực bình thường. Do đó, tổn thương có thể xuất hiện ở những vùng hẹp hơn, đôi khi ảnh hưởng đến các sợi thần kinh liên quan đến thị lực trung tâm sớm hơn dự kiến.
Bạn có tò mò về các loại bệnh tăng nhãn ápkhác? Tiếp tục đọc tại đây để xem liệu chúng có phù hợp hơn với các triệu chứng.
Nguyên nhân gây ra bệnh tăng nhãn áp áp lực bình thường
Nguyên nhân chính xác gây ra bệnh tăng nhãn áp áp lực bình thường không phải lúc nào cũng rõ ràng. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh này.
Giảm lưu lượng máu đến dây thần kinh thị giác
Cũng giống như bất kỳ bộ phận nào khác trong cơ thể chúng ta, dây thần kinh thị giác cần được cung cấp oxy và chất dinh dưỡng một cách liên tục và đầy đủ.
Nếu lưu lượng máu bị giảm, các sợi thần kinh có thể bị suy yếu theo thời gian. Điều này có thể dẫn đến tổn thương, ngay cả khi áp lực mắt của bạn vẫn nằm trong ngưỡng bình thường.
Trong bệnh tăng nhãn áp áp lực bình thường, mô hình lưu thông máu cũng đóng vai trò quan trọng. Ngay cả những đợt giảm lưu lượng máu nhỏ nhưng lặp đi lặp lại cũng có thể gây áp lực lên dây thần kinh thị giác. Các vùng có nhu cầu năng lượng cao hơn sẽ bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi những thay đổi này, điều này có thể tác động đến cách thức và vị trí mà tổn thương hình thành.
Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe mạch máu và tuần hoàn
Đôi mắt chính là cửa sổ phản ánh tình trạng sức khỏe tổng thể của bạn. Các bệnh lý ảnh hưởng đến tim hoặc mạch máu có thể làm giảm khả năng cung cấp máu đến dây thần kinh thị giác, từ đó ảnh hưởng đến thị lực của bạn.
Các tình trạng như huyết áp thấp, đau nửa đầu hoặc các vấn đề về mạch máu có thể khiến máu và oxy khó lưu thông đến dây thần kinh thị giác. Theo thời gian, điều này có thể gây tổn thương âm thầm cho dây thần kinh thị giác, ngay cả khi chỉ số nhãn áp của bạn vẫn hoàn toàn bình thường.
Mạch máu của một số người cũng dễ bị co thắt đột ngột hơn, một tình trạng được gọi là co thắt mạch máu. Hãy hình dung nó giống như một ống tưới vườn liên tục bị kẹp lại, theo thời gian, dòng chảy sẽ trở nên không đều và khó lường. Xu hướng này có liên quan đến một hội chứng gọi là hội chứng Flammer, vốn phổ biến hơn nhiều so với những gì mọi người thường nghĩ.
Huyết áp cũng có thể giảm đáng kể trong khi ngủ, một tình trạng được gọi là hạ huyết áp ban đêm. Khi điều này xảy ra, dây thần kinh thị giác có thể không nhận đủ lượng oxy cần thiết trong suốt đêm, một khoảng thời gian dễ bị tổn thương mà người ta thường dễ bỏ qua vì không có triệu chứng rõ rệt nào vào lúc đó
Trong khi hầu hết các trường hợp bệnh tăng nhãn áp chủ yếu do áp lực nhãn cầu cao gây ra, thì bệnh tăng nhãn áp góc mở (NTG) thường liên quan nhiều hơn đến vấn đề tuần hoàn. Đây là một tình trạng mà sức khỏe hệ mạch máu của bạn đóng vai trò quan trọng không kém so với kết quả của một cuộc kiểm tra áp lực nhãn cầu thông thường.
Đôi mắt chính là cửa sổ phản ánh tình trạng sức khỏe tổng thể của bạn. Các bệnh lý ảnh hưởng đến tim hoặc mạch máu có thể làm giảm khả năng cung cấp máu đến dây thần kinh thị giác, từ đó ảnh hưởng đến thị lực của bạn.
Các tình trạng như huyết áp thấp, đau nửa đầu hoặc các vấn đề về mạch máu có thể khiến máu và oxy khó lưu thông đến dây thần kinh thị giác. Theo thời gian, điều này có thể gây tổn thương âm thầm cho dây thần kinh thị giác, ngay cả khi chỉ số nhãn áp của bạn vẫn hoàn toàn bình thường.
Mạch máu của một số người cũng dễ bị co thắt đột ngột hơn, một tình trạng được gọi là co thắt mạch máu. Hãy hình dung nó giống như một ống tưới vườn liên tục bị kẹp lại, theo thời gian, dòng chảy sẽ trở nên không đều và khó lường. Xu hướng này có liên quan đến một hội chứng gọi là hội chứng Flammer, vốn phổ biến hơn nhiều so với những gì mọi người thường nghĩ.
Huyết áp cũng có thể giảm đáng kể trong khi ngủ, một tình trạng được gọi là hạ huyết áp ban đêm. Khi điều này xảy ra, dây thần kinh thị giác có thể không nhận đủ lượng oxy cần thiết trong suốt đêm, một khoảng thời gian dễ bị tổn thương mà người ta thường dễ bỏ qua vì không có triệu chứng rõ rệt nào vào lúc đó
Trong khi hầu hết các trường hợp bệnh tăng nhãn áp chủ yếu do áp lực nhãn cầu cao gây ra, thì bệnh tăng nhãn áp góc mở (NTG) thường liên quan nhiều hơn đến vấn đề tuần hoàn. Đây là một tình trạng mà sức khỏe hệ mạch máu của bạn đóng vai trò quan trọng không kém so với kết quả của một cuộc kiểm tra áp lực nhãn cầu thông thường.
Yếu tố di truyền và cấu trúc ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh về mắt
Đôi khi, chính cấu trúc của đôi mắt khiến chúng trở nên mỏng manh hơn, một đặc điểm thường đã được ghi sẵn trong bản thiết kế di truyền của chúng ta.
Nếu trong gia đình bạn có tiền sử bệnh tăng nhãn áp, có thể bạn đã di truyền được một dây thần kinh thị giác vốn nhạy cảm hơn, khiến nguy cơ mắc bệnh của bạn tăng lên.
Các đặc điểm cấu trúc của mắt, chẳng hạn như dây thần kinh thị giác mỏng hơn hoặc các đặc điểm giải phẫu cụ thể, cũng có thể khiến dây thần kinh này dễ bị tổn thương hơn ngay cả khi áp lực nội nhãn ở mức bình thường.
Các triệu chứng của bệnh tăng nhãn áp áp lực bình thường
Trong nhiều trường hợp, bệnh tăng nhãn áp áp lực bình thường tiến triển chậm và không có các dấu hiệu cảnh báo rõ rệt.
Mất thị lực ngoại vi dần dần
Một trong những thay đổi đầu tiên là sự suy giảm dần dần của thị lực ngoại vi. Điều này có nghĩa là tầm nhìn bên của bạn sẽ dần trở nên mờ nhạt hơn.
Trong cuộc sống hàng ngày, điều này có thể có nghĩa là:
Khi đọc, chữ có vẻ hơi mờ
Các xe ô tô đang lao tới từ hai bên khi đang băng qua đường
Bạn có cảm giác tầm nhìn của mình “hẹp” hơn trước đây
Tuy nhiên, trong trường hợp NTG, mô hình này có thể khác biệt. Thay vì chỉ ảnh hưởng đến các mép ngoài, một số thay đổi có thể xuất hiện gần hơn với đường nhìn của bạn. Những vùng này cũng có thể trông rõ nét hơn thay vì mờ dần từ hai bên, và trong một số trường hợp, các khuyết điểm có thể sâu hơn thay vì chỉ là những khe hở nhỏ.
Khó nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu
Một số người bị bệnh tăng nhãn áp nhận thấy thị lực của họ trở nên kém chính xác hơn trong điều kiện ánh sáng yếu. Ví dụ, bạn có thể cảm thấy khó khăn hơn khi:
Hãy đi dạo quanh nhà vào ban đêm mà không cần bật thêm đèn
Hãy điều chỉnh thị lực nhanh chóng khi bước vào một căn phòng thiếu sáng
Nhìn rõ ràng trong các nhà hàng hoặc bãi đỗ xe có ánh sáng yếu
Mặc dù triệu chứng này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, nhưng đôi khi nó lại liên quan đến những thay đổi ban đầu ở dây thần kinh thị giác.
Những thay đổi nhẹ trong trường thị giác
Có thể xuất hiện những điểm mù nhỏ trong trường thị giác của bạn, mặc dù ban đầu bạn có thể không nhận ra.
Trong bệnh tăng nhãn áp áp lực bình thường, những thay đổi này thường ảnh hưởng đến bó sợi thần kinh thị giác-vùng hoàng điểm — một nhóm sợi thần kinh kết nối thị lực trung tâm với dây thần kinh thị giác. Những sợi thần kinh này có đường kính nhỏ hơn và dễ bị tổn thương hơn trước cả áp lực cấu trúc lẫn những thay đổi trong lưu lượng máu.
Do đó, NTG có thể ảnh hưởng đến vùng trung tâm 10 độ của thị lực sớm hơn. Bạn có thể xuất hiện các điểm mù cận trung tâm, tức là những vùng mù nhỏ gần điểm tập trung của mắt. Bạn có thể nhận thấy:
Một số phần của từ hoặc vật thể “biến mất” trong chốc lát
Bạn cần di chuyển mắt nhiều hơn để nhìn thấy toàn cảnh
Cảm giác như thiếu thiếu gì đó khi nhìn thẳng vào một vật thể
Tại Singapore, các bác sĩ nhãn khoa thường sử dụng các xét nghiệm trường thị giác để phát hiện những thay đổi này trước khi bệnh nhân nhận ra chúng.
Mặc dù triệu chứng này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, nhưng đôi khi nó lại liên quan đến những thay đổi ban đầu ở dây thần kinh thị giác.
Phát hiện muộn tình trạng mất thị lực
Vì thị lực trung tâm thường vẫn rõ ràng ở giai đoạn đầu, nên nhiều người chỉ nhận ra mình bị bệnh tăng nhãn áp sau khi đã bị mất thị lực ngoại vi đáng kể. Đây là lý do tại sao bệnh tăng nhãn áp thường được gọi là căn bệnh “thầm lặng” và tại sao việc khám mắt định kỳ lại quan trọng, đặc biệt là đối với những người trên 40 tuổi hoặc những người có các yếu tố nguy cơ mắc bệnh tăng nhãn áp.
Một số người bị bệnh tăng nhãn áp nhận thấy thị lực của họ trở nên kém chính xác hơn trong điều kiện ánh sáng yếu. Ví dụ, bạn có thể cảm thấy khó khăn hơn khi:
Các triệu chứng tổn thương dây thần kinh thị giác
Khi bệnh tăng nhãn áp tiến triển, tổn thương dây thần kinh thị giác có thể bắt đầu ảnh hưởng đến các hoạt động thị giác hàng ngày.
Phát triển tầm nhìn hẹp
Ở giai đoạn nặng của bệnh tăng nhãn áp, trường nhìn có thể dần dần thu hẹp lại. Điều này có thể tạo ra cảm giác giống như đang nhìn qua một đường hầm, khiến tầm nhìn hai bên bị hạn chế.
Tầm nhìn hẹp có thể khiến việc di chuyển trong những không gian đông đúc hoặc nhận ra các vật thể đang tiến lại từ hai bên trở nên khó khăn hơn.
Thường xuyên va vào đồ vật
Khi khả năng nhận thức ngoại vi suy giảm, người ta có thể bắt đầu va vào các vật thể hoặc người nằm ngoài tầm nhìn trung tâm của mình.
Điều này có thể xảy ra khi đi qua những không gian hẹp hoặc di chuyển trong những môi trường lạ lẫm.
Những thay đổi về nhận thức về độ sâu và không gian
Tổn thương dây thần kinh thị giác cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng đánh giá khoảng cách và các mối quan hệ không gian của một người.
Ví dụ, những việc như bước xuống lề đường, đi cầu thang hoặc với lấy đồ vật có thể khiến bạn cảm thấy kém chính xác hơn so với trước đây.
Đặt lịch khám mắt với bác sĩ chuyên khoa mắt tại Singapore
Khi bệnh tăng nhãn áp tiến triển, tổn thương dây thần kinh thị giác có thể bắt đầu ảnh hưởng đến các hoạt động thị giác hàng ngày.
Những câu hỏi thường gặp
Nếu áp lực mắt của tôi ở mức bình thường, tôi có cần đi khám sàng lọc bệnh tăng nhãn áp không?
Nếu áp lực mắt của tôi ở mức bình thường, tôi có cần đi khám sàng lọc bệnh tăng nhãn áp không?
Làm thế nào để phát hiện bệnh tăng nhãn áp do áp lực bình thường?
Các bác sĩ nhãn khoa không chỉ dựa vào kết quả đo áp lực mắt. Các xét nghiệm có thể bao gồm chụp ảnh dây thần kinh thị giác, kiểm tra trường thị giác, cũng như đánh giá lưu lượng máu và tình trạng sức khỏe của dây thần kinh.
Trong bệnh thoái hóa điểm vàng (NTG), bác sĩ có thể tập trung quan sát kỹ hơn vùng điểm vàng trong quá trình chụp ảnh. Kỹ thuật chụp cắt lớp quang học (OCT) có thể phát hiện tình trạng mỏng đi sớm ở lớp tế bào hạch của điểm vàng, đôi khi trước khi các thay đổi xuất hiện ở những vùng khác. Đồng thời, dây thần kinh thị giác có thể chưa biểu hiện rõ rệt tình trạng lõm ở giai đoạn đầu, điều này khiến việc chụp ảnh chi tiết trở nên đặc biệt quan trọng.
Bác sĩ của bạn cũng có thể sử dụng phương pháp kiểm tra thị trường 10–2 để đánh giá thị lực trung tâm một cách chính xác hơn, đặc biệt là khi có dấu hiệu tổn thương vùng hoàng điểm. Điều này giúp phát hiện những khuyết tật nhỏ, khu trú mà các phương pháp kiểm tra rộng hơn có thể bỏ sót.
Nếu kết quả không tuân theo các mô hình điển hình, bác sĩ có thể tiến hành kiểm tra thêm. Ví dụ, những thay đổi về thị trường tiến triển nhanh chóng, theo các mô hình bất thường (như không ảnh hưởng đến đường giữa dọc) hoặc không khớp với kết quả chẩn đoán hình ảnh có thể dẫn đến việc thực hiện chẩn đoán hình ảnh thần kinh để loại trừ các nguyên nhân khác ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác.
Đúng vậy. Áp lực mắt ở mức bình thường không có nghĩa là hoàn toàn loại trừ khả năng mắc bệnh tăng nhãn áp. Các tình trạng như bệnh tăng nhãn áp góc mở (NTG) vẫn có thể ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác, đó là lý do tại sao việc khám mắt toàn diện lại rất quan trọng.
Bệnh tăng nhãn áp do áp lực bình thường có thể điều trị được không?
Mặc dù tình trạng mất thị lực do bệnh tăng nhãn áp thường không thể phục hồi, việc điều trị có thể giúp làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Điều này thường bao gồm việc tiếp tục giảm áp lực nhãn cầu, ngay cả khi chỉ số này đã nằm trong ngưỡng bình thường.
Trong trường hợp tăng nhãn áp nguyên phát (NTG), bác sĩ có thể đặt mục tiêu huyết áp nhãn cầu thấp hơn mức thông thường, đôi khi dưới 10–12 mmHg, vì dây thần kinh thị giác của bạn có thể nhạy cảm hơn với áp lực.
Việc điều trị cũng có thể bao gồm việc đánh giá các yếu tố ngoài phạm vi mắt, chẳng hạn như diễn biến huyết áp trong khi ngủ, tránh tình trạng huyết áp giảm quá mức vào ban đêm, và đánh giá các tình trạng như ngưng thở khi ngủ hoặc các yếu tố mạch máu khác có thể ảnh hưởng đến lưu lượng máu đến dây thần kinh thị giác.
