Thông tin y khoa

Tìm hiểu thêm về thế giới sức khỏe mắt với các bài viết giáo dục của Tiến sĩ Allan Fong.

Sương mù và ánh sáng chói ở Singapore: Kính râm có giúp ích không?

Bầu trời mờ ảo trên eo biển Singapore, với mặt trời chỉ còn là một vầng tròn mờ nhạt phía sau làn sương mù
Tóm tắt:

Vào những ngày có sương mù, nhiều người nhận thấy ánh sáng ban ngày vừa chói lóa vừa nhạt nhòa. Mối liên hệ giữa sương mù và hiện tượng chói lóa là một hiện tượng vật lý đơn giản. Các hạt khói làm tán xạ ánh sáng mặt trời, khiến ánh sáng chiếu vào mắt bạn từ mọi hướng.

Ánh sáng tán xạ này làm giảm độ tương phản, khiến các đường viền, khuôn mặt và vạch kẻ đường trông kém rõ nét hơn. Bên trong mắt, thủy tinh thể cũng tán xạ một phần ánh sáng, và hiện tượng này tăng dần theo tuổi tác và khi bị đục thủy tinh thể.

Kính râm có tác dụng, nhưng chỉ một phần. Chúng làm giảm độ sáng tổng thể, và tròng kính phân cực giúp giảm chói phản xạ từ đường, mặt nước và kính chắn gió. Tuy nhiên, chúng không thể loại bỏ lớp sương mù.

Sương mù cũng có thể gây kích ứng mắt, vì vậy sự thoải mái cũng quan trọng không kém độ rõ nét. Đọc tiếp để hiểu rõ hơn.

Tổng quan:

  • Các hạt sương mù làm tán xạ ánh sáng mặt trời, khiến ánh sáng ban ngày trông rực rỡ nhưng thiếu chiều sâu.
  • Mắt người cao tuổi và mắt bị đục thủy tinh thể làm tán xạ ánh sáng nhiều hơn, do đó cảm giác chói lóa sẽ mạnh hơn.
  • Kính râm giúp giảm độ chói; tròng kính phân cực giúp giảm ánh sáng chói phản xạ.
  • Sương mù cũng có thể gây kích ứng mắt, vì vậy việc làm dịu mắt cũng rất quan trọng.

Bạn bước ra khỏi ga tàu điện ngầm MRT có máy lạnh vào giữa trưa. Bầu trời không xanh mà mang màu trắng sữa nhạt nhòa, và mặt trời chỉ là một vầng tròn mờ nhạt phía sau. Thế nhưng, bạn lại thấy mình phải nheo mắt mạnh hơn cả khi trời trong.

Sau đó, khi lái xe về nhà dọc theo tuyến PIE, ánh sáng vẫn mang lại cảm giác như cũ: chói lóa, phẳng lì và gây mệt mỏi. Đèn phanh trông mờ nhạt hơn ở các góc cạnh, và bạn phải cúi người về phía trước để đọc các biển báo trên cao. Đến khi đỗ xe, mắt bạn có cảm giác như có cát.

Vào đầu tháng 10 năm 2026, chỉ số PSI 24 giờ của Singapore tại khu vực trung tâm đã đạt mức 186, đây là mức cao nhất từ đầu năm đến nay. Những ngày như thế này khiến nhiều người cùng đặt ra một câu hỏi: tại sao sương mù lại khiến mọi thứ trông chói lóa đến vậy?

Nếu hiện tượng chói mắt vẫn còn sau khi sương mù tan, hoặc dường như nghiêm trọng hơn ở một mắt, có lẽ đã đến lúc đi khám mắt. Dưới đây là nguyên nhân và cách khắc phục.

Tại sao sương mù lại gây ra hiện tượng chói mắt?

Sương mù gây ra hiện tượng chói mắt do các hạt khói làm tán xạ ánh sáng mặt trời. Thay vì đến dưới dạng một chùm sáng rõ ràng, ánh sáng phản xạ từ vô số hạt và chiếu vào mắt bạn từ khắp bầu trời. Điều này tạo ra một lớp màn sáng bao trùm lên mọi thứ bạn nhìn thấy, làm giảm độ tương phản và làm mờ nhạt cảnh vật.

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) định nghĩa sương mù là hiện tượng ánh sáng mặt trời tương tác với các hạt ô nhiễm siêu mịn. Các hạt này hấp thụ và tán xạ ánh sáng, làm giảm độ trong suốt và màu sắc của những gì chúng ta nhìn thấy. Trong các đợt sương mù xuyên biên giới, các hạt PM2.5 siêu mịn này chính là chất gây ô nhiễm chính trong không khí của Singapore.

Độ ẩm càng làm tăng thêm hiện tượng này. NEA chỉ ra rằng các giọt nước và các hạt thu hút độ ẩm sẽ làm tán xạ ánh sáng, do đó vào những ngày sương mù ẩm ướt, tầm nhìn có thể giảm đi đáng kể.

Một người phụ nữ nheo mắt và che mắt để tránh ánh nắng chói chang

“Vào những ngày trời mù mịt, ánh sáng chiếu vào mắt bạn từ mọi hướng,” bác sĩ Allan Fong, một chuyên gia nhãn khoa tại Singapore, cho biết. “Điều đó làm giảm độ tương phản. Nếu thủy tinh thể bên trong mắt bạn đã bắt đầu tán xạ ánh sáng do đục thủy tinh thể ở giai đoạn đầu, hai tác động này sẽ cộng hưởng với nhau, khiến người bệnh cảm thấy chói mắt hơn rất nhiều.”

Những điều bác sĩ cần lưu ý:

  • Không biết hiện tượng chói có giống nhau ở cả hai mắt hay chỉ nghiêm trọng hơn ở một mắt
  • Tình trạng đục thủy tinh thể sớm, có thể gây chói mắt trước khi dẫn đến hiện tượng mờ mắt
  • Tình trạng khô hoặc viêm ở bề mặt mắt
  • Ánh sáng chói ảnh hưởng như thế nào đến việc lái xe, đọc biển báo và di chuyển ngoài trời

Tại sao một số người lại cảm nhận rõ hơn hiện tượng sương mù và chói mắt?

Ánh sáng cũng bị tán xạ bên trong mắt, chủ yếu là ở thủy tinh thể. Theo một nghiên cứu quy mô lớn ở châu Âu về người lái xe và thị lực của họ, mức độ tán xạ bên trong này tăng gấp đôi khi đến tuổi 65 và gấp ba khi đến tuổi 77. Bệnh đục thủy tinh thể càng làm trầm trọng thêm tình trạng này, đó là lý do tại sao người cao tuổi thường cảm thấy hiện tượng mờ mắt và chói mắt rõ rệt nhất.

Chói mắt và nhạy cảm với ánh sáng mạnh là những triệu chứng thường gặp của đục thủy tinh thể. Hiện tượng mờ đục có thể khiến đục thủy tinh thể ở giai đoạn đầu trở nên dễ nhận thấy hơn, bởi vì ánh sáng tán xạ thêm từ bên ngoài gặp phải hiện tượng tán xạ nhiều hơn bên trong nhãn cầu.

Bề mặt mắt cũng rất quan trọng. Sương mù có thể gây kích ứng mắt, mũi và cổ họng, thường chỉ trong thời gian ngắn. Trong một nghiên cứu trên hơn 5.000 bệnh nhân tại Trung Quốc, nồng độ hạt bụi mịn cao hơn có liên quan đến việc số lần đến khám vì chứng khô mắt tăng lên.

Một người đàn ông lớn tuổi che mắt khỏi ánh nắng chói chang

Khi dân số Singapore ngày càng già đi, sẽ có nhiều người hơn gặp phải tình trạng mắt nhạy cảm với ánh sáng chói trong các đợt sương mù.

Tổng quan về Singapore:

Singapore hiện là một xã hội siêu già hóa: vào tháng 6 năm 2026, 21,4% công dân có độ tuổi từ 65 trở lên.

Con số này đã tăng so với mức 13,7% của một thập kỷ trước, và số lượng công dân từ 80 tuổi trở lên đã tăng 60% trong cùng khoảng thời gian đó.

Những điều cần chú ý:

Đeo kính râm có giúp giảm chói do sương mù không?

Kính râm có tác dụng phần nào. Tròng kính màu giúp giảm độ sáng tổng thể chiếu vào mắt, nhờ đó bạn sẽ ít phải nheo mắt hơn. Tròng kính phân cực còn hiệu quả hơn nữa nhờ loại bỏ ánh chói phản xạ từ các bề mặt phẳng như đường, mặt nước và kính chắn gió ô tô. Tuy nhiên, không có loại tròng kính nào có thể loại bỏ lớp ánh sáng tán xạ do sương mù tạo ra.

Hãy chọn những loại kính có nhãn UV400 hoặc ghi rõ “chống tia UV 100%”; riêng tính năng phân cực không có tác dụng chặn tia UV. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị nên chọn kiểu kính bao quanh, giúp che chắn cả hai bên mắt.

Kính phân cực có một số nhược điểm. Chúng có thể khiến màn hình điện thoại và màn hình bảng điều khiển ô tô trở nên khó nhìn hơn. Nếu bạn thường xuyên phải nhìn vào màn hình khi ở ngoài trời, hãy chuẩn bị sẵn một cặp kính không phân cực.

Một người đàn ông trung niên đeo kính râm ngoài trời vào một ngày nắng chói chang

Không nên đeo kính có tròng màu vào ban đêm. Trong một nghiên cứu trên máy mô phỏng lái xe, kính màu vàng dành cho lái xe ban đêm không giúp cải thiện khả năng phát hiện người đi bộ cũng như không làm giảm độ chói của đèn pha.

Những điều cần chú ý:

  • Kính râm không có nhãn UV400 hoặc 100% UV
  • Đeo kính có tròng tối khi ở trong nhà, trong đường hầm hoặc sau khi mặt trời lặn
  • Tròng kính phân cực khiến bạn khó nhìn rõ bảng điều khiển hoặc điện thoại
  • Dùng kính có tròng sẫm màu hơn để đối phó với hiện tượng chói mắt ngày càng nghiêm trọng

Làm thế nào để bảo vệ đôi mắt của bạn trong thời tiết sương mù?

Hãy hạn chế ở ngoài trời trong thời gian dài khi chỉ số PSI nằm trong ngưỡng không tốt cho sức khỏe và tuân thủ các khuyến cáo về sương mù của Bộ Y tế. Nên đeo kính râm bao quanh mắt khi trời nắng gắt, tránh dụi mắt và thường xuyên cho mắt nghỉ ngơi. Hầu hết các trường hợp kích ứng mắt do sương mù sẽ tự khỏi trong vòng vài ngày.

Hãy kiểm tra các chỉ số PSI và PM2.5 của NEA trước khi lên kế hoạch cho các hoạt động ngoài trời kéo dài. Khi chỉ số PSI trong 24 giờ nằm trong khoảng từ 101 đến 200, những người khỏe mạnh nên hạn chế các hoạt động ngoài trời kéo dài hoặc đòi hỏi sức lực cao.

Những bước đơn giản vào những ngày trời mù mịt:

  • Hãy đóng cửa sổ và sử dụng điều hòa không khí khi có thể
  • Khi ở ngoài trời, hãy đeo kính râm kiểu bao quanh có tròng kính chống tia UV400
  • Nếu cảm thấy mắt bị kích ứng, hãy chuyển từ đeo kính áp tròng sang đeo kính gọng
  • Hãy sử dụng thuốc nhỏ mắt bôi trơn để cảm thấy dễ chịu hơn, sau khi đã hỏi ý kiến dược sĩ hoặc bác sĩ
  • Tránh dụi mắt và rửa tay trước khi chạm vào mắt

Các câu hỏi thường gặp về sương mù và chói mắt

Các hạt sương mù làm tán xạ ánh sáng mặt trời khắp bầu trời, do đó có nhiều ánh sáng lạc hơn lọt vào mắt bạn từ mọi góc độ. Điều này làm giảm độ tương phản và tạo cảm giác chói mắt. Nếu thủy tinh thể của bạn đang lão hóa hoặc có dấu hiệu đục thủy tinh thể ở giai đoạn đầu, hiện tượng tán xạ này sẽ càng gia tăng, khiến cảm giác chói mắt trở nên rõ rệt hơn.

Tròng kính phân cực giúp giảm chói do ánh sáng phản xạ từ đường, mặt nước và kính chắn gió, rất hữu ích khi lái xe hoặc ở gần biển. Tuy nhiên, chúng không loại bỏ được hiện tượng sương mù thông thường trong không khí. Dù bạn chọn loại nào, hãy đảm bảo rằng tròng kính có nhãn UV400 hoặc 100% UV.

Đối với hầu hết mọi người, hiện tượng mờ mắt chỉ gây ra cảm giác khó chịu tạm thời và sẽ tự khỏi. Những người bị khô mắt hoặc dị ứng có thể gặp nhiều triệu chứng hơn. Nếu hiện tượng chói mắt vẫn tiếp diễn sau khi hiện tượng mờ mắt biến mất, bạn nên đi khám vì đây có thể là dấu hiệu sớm của bệnh đục thủy tinh thể.

Khi nào bạn nên đi khám mắt?

Có một số triệu chứng không nên chờ đến khi sương mù tan hết. Hãy đi khám ngay lập tức nếu bạn nhận thấy bất kỳ triệu chứng nào sau đây:

Nên xem sớm hơn:

  • Hiện tượng chói mắt, quầng sáng hoặc mờ mắt vẫn còn sau khi sương mù tan
  • Hiện tượng chói mắt ở một mắt nghiêm trọng hơn nhiều so với mắt kia
  • Đau mắt, đỏ mắt rõ rệt hoặc nhạy cảm với ánh sáng và tình trạng này ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn
  • Mất thị lực đột ngột, hoặc xuất hiện các đốm nổi hoặc chớp sáng mới
  • Khó khăn khi lái xe vào ban đêm – tình trạng mới xuất hiện hoặc ngày càng trầm trọng hơn

Nếu đột ngột bị mất thị lực, hoặc mắt đỏ kèm theo đau và mờ mắt, xảy ra trong cùng một ngày.

Bạn không cần phải đợi đến khi xuất hiện triệu chứng mới đặt lịch khám. Một buổi khám thông thường sẽ diễn ra như sau:

Hành trình tham quan của bạn, từng bước một:

  • Một cuộc trò chuyện về các triệu chứng, tình trạng sức khỏe, thuốc men và công việc ngoài trời của bạn
  • Kiểm tra thị lực và độ cận, cùng với việc đo nhãn áp
  • Quan sát kỹ bề mặt nhãn cầu, thủy tinh thể và võng mạc, thường là sau khi nhỏ thuốc giãn đồng tử
  • Một lời giải thích rõ ràng về nguyên nhân gây ra hiện tượng chói mắt và những biện pháp có thể giúp khắc phục

Trước khi đặt chỗ:

  • Hãy lưu ý thời điểm hiện tượng chói mắt diễn ra mạnh nhất, và xem nó ảnh hưởng đến một mắt hay cả hai mắt
  • Hãy mang theo kính mắt và kính râm hiện tại của bạn
  • Hãy mang theo danh sách các loại thuốc và thuốc nhỏ mắt mà bạn đang sử dụng
  • Hãy sắp xếp phương tiện về nhà, vì thuốc nhỏ mắt làm giãn đồng tử sẽ khiến tầm nhìn bị mờ trong vài giờ

Giới thiệu về Trung tâm Mắt Thiên Thần & Đục thủy tinh thể

Trung tâm Mắt Angel Eye & Cataract là một phòng khám nhãn khoa tại Singapore do Bác sĩ Allan Fong đứng đầu. Ông là bác sĩ tư vấn cao cấp chuyên khoa mắt với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực điều trị đục thủy tinh thể và chăm sóc mắt tổng quát. Phòng khám cung cấp các dịch vụ khám mắt toàn diện, đánh giá và phẫu thuật đục thủy tinh thể, cũng như chẩn đoán và điều trị các bệnh lý mắt phổ biến.

Trong trường hợp cần điều trị chuyên sâu, bệnh nhân sẽ được chuyển tuyến đến các cơ sở y tế phù hợp. Trong trường hợp cần phẫu thuật, việc loại bỏ đục thủy tinh thể được thực hiện dưới hình thức gây tê tại chỗ kết hợp với thuốc an thần tiêm tĩnh mạch.

Bác sĩ Allan Fong và đội ngũ của ông luôn chú trọng giải thích rõ ràng để bệnh nhân hiểu rõ kết quả chẩn đoán và các phương án điều trị. Là một phòng khám chuyên khoa mắt, nơi đây tiếp nhận cả những bệnh nhân bị kích ứng mắt theo mùa lẫn những người gặp tình trạng chói mắt kéo dài.

Nếu vào những ngày có sương mù, mắt bạn cảm thấy khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng, hoặc hiện tượng chói mắt vẫn còn kéo dài sau khi trời quang đãng, việc khám mắt sẽ giúp bạn tìm ra nguyên nhân. Bạn có thể đặt lịch khám mắt chuyên về sương mù và hiện tượng chói mắt tại Angel Eye & Cataract Centre, địa chỉ Royal Square Medical Centre, Novena.

Tài liệu tham khảo y khoa

  1. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ. Thông tin cơ bản về tầm nhìn. Tầm nhìn và sương mù khu vực. Washington (DC): EPA.
  2. van den Berg TJTP, van Rijn LJ, Michael R, và các cộng sự. Ảnh hưởng của ánh sáng lạc do quá trình lão hóa và phẫu thuật cắt thủy tinh thể. Tạp chí Nhãn khoa Hoa Kỳ. 2007;144(3):358-63. DOI 10.1016/j.ajo.2007.05.037.
  3. Viện Mắt Quốc gia. Đục thủy tinh thể. Bethesda (MD): NEI; cập nhật ngày 15 tháng 11 năm 2023.
  4. Bệnh viện Cleveland Clinic. Cuộc tranh luận gây tranh cãi: kính râm phân cực so với kính râm không phân cực. Phỏng vấn với Chris Erwin, OD. Ngày 6 tháng 2 năm 2024.
  5. Bộ Y tế Singapore. Cách bảo vệ bản thân khỏi khói mù. HealthHub; cập nhật lần cuối vào ngày 11 tháng 10 năm 2026.
  6. The Star / The Straits Times. Sương mù ở Singapore: Chỉ số PSI đạt 186, mức cao nhất kể từ năm 2026 tại khu vực trung tâm vào thứ Sáu (ngày 9 tháng 10). Ngày 9 tháng 10 năm 2026.
  7. Cơ quan Môi trường Quốc gia. Ô nhiễm không khí: những câu hỏi thường gặp. Singapore: NEA.
  8. Mo Z, Fu Q, Lyu D, và các cộng sự. Tác động của ô nhiễm không khí đối với bệnh khô mắt ở người dân thành phố Hàng Châu, Trung Quốc: một nghiên cứu so sánh trường hợp-đối chứng. Environ Pollut. 2019;246:183-9. DOI 10.1016/j.envpol.2018.11.109. PMID 30543944.
  9. Vụ Dân số và Nhân tài Quốc gia, Văn phòng Thủ tướng Chính phủ, v.v. “Tổng quan về dân số năm 2026”. Tháng 9 năm 2026.
  10. The Straits Times. Singapore hiện là một xã hội siêu già hóa, với 21,4% dân số là công dân từ 65 tuổi trở lên. Tháng 9 năm 2026.
  11. Tổ chức Y tế Thế giới. Bức xạ cực tím. Tờ thông tin. Geneva: WHO; ngày 21 tháng 6 năm 2022.
  12. Hwang AD, Tuccar-Burak M, Peli E. So sánh khả năng phát hiện người đi bộ khi đeo và không đeo kính tròng vàng trong các tình huống lái xe ban đêm mô phỏng, có và không có hiện tượng chói đèn pha. JAMA Ophthalmol. 2019. PMID 31369054.
Chia sẻ nó
Trung tâm Mắt và Đục thủy tinh thể Angel Eye